<< Powrot

Makro- i mikroelementy

Dziś już prawie wszyscy wiedzą, jak ważne dla zdrowia są witaminy. Ale znacznie mniej osób zdaje sobie sprawę, że korzystne działanie witamin nie jest możliwe bez składników mineralnych. Jeśli występuje niedobór tych substancji, witaminy nie są w stanie prawidłowo funkcjonować.

Składniki mineralne stanowią grupę związków zaliczanych do niezbędnych, gdyż człowiek nie potrafi ich synteryzować. Dlatego powinny być w odpowiednich ilościach i proporcjach dostarczane z pożywieniem. Jeśli z jakichkolwiek przyczyn brakuje ich w naszym jadłospisie, może spowodować to poważne zaburzenia w funkcjonowaniu organizmu. W takim przypadku, jak również przy długotrwałym obciążeniu fizycznym, ciężkim treningu lub w zawodowym sporcie trzeba uzupełnić je w postaci dodatków żywieniowych.

Organizm potrzebuje niektórych związków mineralnych w większych ilościach. Są to pierwiastki podstawowe czyli makroelemenry: wapń, magnez, fosfor, potas oraz chlor. Innych zużywa dziennie tylko kilka rysięcznych lub milionowych części grama, choć te tzw. pierwiastki śladowe są nie mniej ważne dla naszego zdrowia. Występuje tu zjawisko synergizmu, to znaczy, że makro- i mi-kroelementy wspólnie biorą udział w wielu złożonych reakcjach chemicznych i wzmacniają nawzajem swoje działanie. Oznacza to, że jeśli brakuje tylko jednego z nich, reszta też nie może odpowiednio spełniać swoich zadań. W Stanach Zjednoczonych Urząd ds. Żywności i Leków (Food and Drug Administration, FDA) już kilkadziesiąt lat temu określił zalecaną dzienną podaż (RDA) sześciu pierwiastków, tj. wapnia, jodu, żelaza, magnezu, fosforu i cynku. Ale dla prawidłowego funkcjonowania organizmu potrzeba jeszcze co najmniej 12 akrywnych pierwiastków, takich jak chlor, chrom, kobalt, miedź, fluor, mangan, molibden, potas, selen, sód, siarka i wanad.

O działaniu składników mineralnych napisano kilka tomów fachowej literatury. Tutaj tylko w kilku zdaniach chcielibyśmy podkreślić ich niezbędność.

Wapń i fosfor wspólnie odpowiadają za zdrowe kości i zęby, natomiast wapń łącznie z magnezem odgrywają ważną rolę w pracy serca i układu krążenia. Ponadto wapń wspomaga wchłanianie żelaza oraz jest konieczny do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego (m.in. uczestniczy w przewodnictwie bodźców nerwowych).

Magnez jest również niezbędny do prawidłowej czynności mięśni i nerwów oraz odgrywa ważną rolę w procesach energetycznych zachodzących w trakcie spalania cukrów Bez chromu nie ma prawidłowej przemiany węglowodanów. Kobalt, podobnie jak żelazo, jest potrzebny do wytwarzania czerwonych ciałek krwi. Miedź jest niezbędna do włączenia żelaza w hemoglobinę. Obecność jodu warunkuje prawidłowe działanie tarczycy.

Mangan wspomaga prace niektórych enzymów trawiennych, a także odgrywa ważną rolę w tworzeniu hormonów tarczycy: Molibden wspomaga przemianę węglowodanów i tłuszczów oraz stanowi część enzymu odpowiedzialnego za zużycie żelaza.

Potas - razem z sodem - współdziała przy utrzymaniu prawidłowej dystrybucji płynów w organizmie. Ponadto regulują rytm serca i pomagają w wydalaniu z organizmu niepotrzebnych produktów przemiany materii.

Selen - razem z witaminą E - jest ważnym antyoksydantem, więc opóźnia proces starzenia się tkanek oraz zapobiega powstawaniu nowotworów.

Cynk, kontrolując pracę systemów enzymatycznych, wpływa na wiele procesów przemian materii, jest niezbędny do syntezy białka oraz przyspiesza gojenie się ran.